مقدمه،
درجهبندی مورفولوژیک جنین، همچنان پس از دههها، یکی از پایهایترین و پرکاربردترین روشها برای ارزیابی کیفیت و انتخاب جنین جهت انتقال در چرخههای IVF است. این ارزیابی، از ابتدا تا انتها، بر پایه مشاهده دقیق زیر استریو میکروسکوپ صورت میگیرد و کیفیت این مشاهده مستقیماً بر صحت درجهبندی نهایی اثر میگذارد.
مراحل کلیدی ارزیابی مورفولوژیک
روز صفر تا دو: بررسی لقاح و تقسیمات اولیه
در ساعات اولیه پس از لقاح، وجود دو پیشهسته (pronuclei) بهعنوان نشانه لقاح طبیعی زیر استریو میکروسکوپ بررسی میشود. در روزهای یک و دو، تعداد بلاستومرها، تقارن اندازه آنها و درصد فرگمنتاسیون سلولی ارزیابی میشوند.
روز سه: ارزیابی مرحله کلیواژ
در این مرحله، جنین ایدهآل باید حدود ۶ تا ۸ سلول با تقارن مناسب و حداقل فرگمنتاسیون داشته باشد. اختلاف در اندازه بلاستومرها یا فرگمنتاسیون بالا از عوامل کاهنده درجه کیفی جنین محسوب میشوند.
روز پنج تا شش: ارزیابی بلاستوسیست
در مرحله بلاستوسیست، ارزیابی بر پایه سه معیار اصلی سیستم گاردنر انجام میشود: درجه انبساط حفره بلاستوسل، کیفیت توده سلولی داخلی (Inner Cell Mass) که به جنین تبدیل خواهد شد، و کیفیت لایه تروفکتودرم که منشأ جفت است.
چرا کیفیت نوری استریو میکروسکوپ در این ارزیابی حیاتی است؟
هر یک از معیارهای فوق—از تشخیص فرگمنتاسیون جزئی تا تفکیک ظریف بین دو درجه مجاور توده سلولی داخلی—نیازمند تصویری واضح با کنتراست کافی است.
کیفیت پایین نوری میتواند منجر به موارد زیر شود:
• عدم تشخیص فرگمنتاسیون خفیف که در نتیجه بر درجهبندی نهایی اثر میگذارد
• خطا در تفکیک مرز بین توده سلولی داخلی و تروفکتودرم در بلاستوسیستهای اولیه
• افزایش تغییرپذیری بینفردی (inter-observer) در درجهبندی، بهویژه بین جنینشناسان با تجربه متفاوت
استانداردسازی و تکرارپذیری
از آنجا که درجهبندی مورفولوژیک تا حدی وابسته به قضاوت بصری فرد است، استفاده از تجهیزات یکسان با کیفیت نوری استاندارد در سراسر لابراتوار، به کاهش تغییرپذیری بین جنینشناسان مختلف کمک میکند. برخی لابراتوارها همچنین از تصویربرداری دیجیتال متصل به استریو میکروسکوپ برای مستندسازی و بازبینی مجدد درجهبندی توسط همکاران استفاده میکنند که این امر نیز به کیفیت دوربین و نوردهی دستگاه وابسته است.
جمعبندی
استریو میکروسکوپ، بهعنوان ابزار مشاهده مستقیم در تمام مراحل درجهبندی مورفولوژیک، نقشی محوری در دقت و تکرارپذیری این فرآیند ایفا میکند. توجه به کیفیت نوری دستگاه، همسو با آموزش و استانداردسازی معیارهای درجهبندی در تیم جنینشناسی، از عوامل مؤثر در انتخاب دقیقتر جنین برای انتقال است.
English